Kedi ve Köpeklerde “ACETAMİNOPHEN” Toksisitesi

 

Acetaminophen “Parasetamol” olarak da bilinir.

 

Acetominofen yani parasetamol insanlar için nonnarkotik ve antipretik bir ilaçtır.Ağrı kesici ve ateş düşürücü olarak bebeklerde bile güvenle kullanılır.Bu ajan genellikle salisilatların yerine geçer.Aspirin olarak bilinen salisilatlar gastrik ülserasyon için risk oluştururlar .Ayrıca trombosit adhesyon ya da agregasyonunun inhibisyonuna neden oldukları için kan sulandırıcı olarak kullanılırlar.İnsanlar için güvenilir kabul edilseler de asetominofen=parasetamol kedi ve köpekler için zehirli etki gösterirler.Küçük hayvanlar için genellikle öldürücüdür.

Acetominofen’in toksik dozu:

 Kediler için; 10 mg/kg

 Köpekler için;150-200 mg/kg ya da üstüdür.

 Kedilerdeki zehirlenme,genellikle sahipleri tarafından ağrı,ateş ve belirlenemeyen rahatsızlıkları için verilen acetaminofen sonucu meydana gelir.

 Köpeklerde zehirlenme,uygun şekilde saklanmamış tabletlerin kaza ile alınması sonucu meydana gelir.Bu olay çok büyük dozlarda 15-20 tabletin(yaklaşık 7500-10000mg) absorbe olmasıyla meydana gelir.

ZEHİRLENMENİN METABOLİZMA VE MEKANİZMASI

 Köpekler günde 3 kez 15 mg ve üzeri acetaminophen/kg dozda ilacı tolere edebilirler.Kediler ise acetaminophen’e çok duyarlıdırlar.

 Bu iki tür arasında zehirlenme farklı metabolizma ile gerçekleşir.

 Acetaminophen öncelikle karaciğerde metabolize olur.SitokromP450’de biyotransformasyona uğrar ve aktif metabolitine ayrılır.

 Köpeklerde 200mg/kg dozdaki acetaminophenin yarı ömrü 1,2 saattir.500mg/kg dozda ise yarı ömrü 3,5 saate ulaşır.

 Kedilerde ise 20 mg/kg dozda acetaminophenin yarı ömrü 0,6 saattir.60mg/kg artan dozda ise yarı ömrü 2,4 saate ulaşır.

 

ACETAMİNOPHEN’İN TOKSİK ETKİLERİ

 Toksik dozlarda, acetaminophen genellikle hepatik nekrosise neden olur (Köpeklerde) Methemoglobinemi ve Heinz Body anemi genellikle kedilerde görülür.Fakat köpeklerde de bildirilmiştir.

HEPATİK NEKROZİS-KARACİĞER YETMEZLİĞİ

 *Ağrılı abdomen (karın ağrısı)

*Karaciğer enzimlerinde artış( ALT-AST)

*Hipoproteinemi(kandaki protein değerinin azalması)

*Sarılık

*Hipoglisemi(kan şekerinin düşmesi)

*Koagulopati(kanama bozuklukları)

*Encephalopati(Nörolojik bozukluk)


Zehirlenmenin klinik belirtileri ilacın alımını takiben 1-4 saat içinde ama genellikle 6-24 saat içinde görülmeye başlar.
 

Kedilerde çikolata-kahverengi mukoz membran belirli klinik işarettir.”Methemoglobinemia” için tipiktir.Buccal mucozada siyanoz,dispnea ve taşikardi mevcuttur.Bu belirtiler dokularda hipoksia’ya neden olur ve bazen kusma ile birleşir.Yüzde ,boyunda, ekstremitelerde ödem ilaç alındıktan 12-48 saat sonra rapor edilmiştir.Depresyon,Hipotermi(vücut ısısının düşmesi),ataksi,konjuktival ödem ve dilatasyon,tepki vermeyen pupiller rapor edilmiştir.daha az olarak da hipersalivasyon(salya miktarında artış),hiperestezi(Aşırı duyarlılık) ve konvülsiyonlar görülür.Koma gelişirse prognoz zayıftır.

 TEDAVİ:

 Tedavideki amaç genellikle ilacın sindirim sisteminde emilimini azaltmak,asit-baz ve elektrolit dengesini düzeltmek, Dehidrasyonu düzeltmek,değişime uğramamış ilacın atılımını sağlamaktır.

Spesifik tedavi glutathione stoklarını onarmayı, methemoglobini ortadan kaldırmayı ve dokulara oksijen iletimini düzenlemeyi amaçlamalıdır.

*ilave oksijen uygulanmalı

*temas ve stres minimuma indirilmeli

*IV sıvı tedavisi uygulanmalı, diürez sağlanmalı

*Gastrik lavaj yapılmalı kusturulmalı

*Glutathione sentezi için 3 a.a temin edilmeli.

            --Cysteine

            --Glutamine

            --Glycine

N-acetylcysteine bu amaç için sıkça kullanılır.

*H2 reseptör antogonisti

*Vitamin C antioksidan olarak kullanılır.

*Hepatitis’i önlemek amacıyla koruyucu olarak antibiyotik uygulanmalıdır.

*Hepatoencephalopathy’nin tedavisi için ise Lactulose verilmelidir.

*Koagulopati’nin tedavisi için ise plazma, glikoz ve vitamin K uygulanmalıdır.


Eğer kedinize bu ilacı verdiyseniz ya da köpeğiniz yanlışlıkla ilacı aldıysa mutlaka ve mutlaka hiç vakit kaybetmeden  veteriner hekiminizle irtibata geçiniz.İlacın vücuda hasar vermesine fırsat vermeden bir an önce vücuttan atılmasını sağlamak çok çok önemlidir.