Tanım
ANTU, fare mücadelesinde kullanılan gri, mavi
renkli tatsız ve kokusuz, suda çözünmeyen bir kimyasal maddedir. Fareler için
hazırlanan tuzak yemlerine katılarak kullanılır. Hazırlanan bu tuzak yemlerinin
köpekler tarafından alınması sonucunda zehirlenmeye neden olur.
Gelişimi nasıldır?
Oral yolla alınan zehirin sindirim kanalından emilimi çok hızlıdır. Zehirin
alınmasından sonra yaklaşık bir saat içinde zehirlenme belirtileri görülebilir.
Ölüm çoğu zaman kaçınılmaz gibidir. Ancak erken müdahale ile 12 saatten fazla
yaşayabilenlerde kurtulma şansı daha yüksek olabilir. Zehirin vücutta metabolize
edilmesi ve atılımıda hızlıdır.
ANTU köpeklerde kusma merkezini etkileyerek kusmaya neden olur bu da doğal bir
korunma getirir. Kusma ile zehir dışarı atıldığından emilecek miktarın dolayısı
ile etkileyen zehir miktarının azalması fayda sağlar. Ancak midenin dolu olması
bu duruma ters etki yapar çünkü mukozada oluşan irkilti gecikir ve zehirin
vücutta kalmasına neden olur.
Alınan zehirin sindirim kanalından emilimini takiben ilk gelişim akciğerlerde
hücresel geçirgenliğin artmasına bağlı olarak akciğer ödeminin oluşmasıdır. Ödem
şekillenmesini takiben hava yollarına sızan exudat nedeniyle soluk alıp verme
güçleşir. Bunun sonucunda oksijen yetersizliği ve buna bağlı metabolizmalarda
aksamaların şekillenmesi nedeniyle asfeksi (solunum güçlüğü) ve koma sonucu ölüm
şekillenir.
Klinik belirtileri nelerdir?
Zehirin oral yolla alınması ile birlikte hızlı bir şekilde klinik belirtiler
gözlenebilir.
Başlangıçta salya akıntısı vardır. Su içmek ister ancak kusmalar başlar. Bu
devrede huzursuzluk ve halsizlik gibi belirtilerde izlenebilir. Kusmaları takip
eden en belirgin bulgu solunum güçlüğüdür. Nabız hızlıdır ancak güçsüz olarak
hissedilir. Sallantılı bir yürüyüş ve kasılmaları takiben iyice halsizleşir ve
yerden kalkamaz. Vücut ısısında düşme, öksürük, kanlı ve köpüklü burun akıntısı,
deride küçük kanama odakları ilerleyen dönemlerde gözlenebilen belirtilerdendir.
Ayrıca mukozalarda oksijen yetmezliğine bağlı olarak siyanozlar
belirginleşebilir.
Bu klinik belirtilerin görülmesini takip eden koma halinde ağız ve burundan
köpüklü sıvı gelebilir. Genellikle bu devreyi takiben ölüm şekillenir.
Sonuç
ANTU’ya karşı duyarlılık yönünden hayvan türleri arasında fark olduğu gibi
zehirin miktarı, köpeğin aç veya tok oluşu, yaşı ve kolay kusabilmesi gibi pek
çok faktör zehirliliği üzerine etkin rol oynamaktadır.
Etkin bir antidotu olmadığından erken müdahale ile zehirin vücuttan
uzaklaştırılması tedavide önemlidir.