ASPİRİN ZEHİRLENMESİ

Salisilatlar, belirgin bir antipretik ve analjezik etkiye sahiptirler. Özellikle asetil salisilik asit (Aspirin); analjezik ve antienflamatuar ilaçlar içinde en fazla kullanılan, en etkin ve en ucuz olanıdır.

Terapötik dozlarda zehirlenme olaylarına kedilerde, köpeklere oranla daha çok rastlanılır. İlacın terapötik dozu kedilerde oral yolla 100-300 mg köpeklerde ise günde iki kez 300-1000 mg arasındadır. Aspirinin, kedilerdeki biyolojik yarı ömrünün uzun olması dolayısıyla, bu hayvanlarda ilaç, köpeklere oranla 10 kez daha toksik etkiye sahiptir.

Semptomlar: Kedilerde hafif zehirlenme olaylarında; bulantı, kusma, solunum sayısında artış, beden ısısında yükselme (aspirinin ateş düşürücü etkisi olmasına karşın) dehidrasyon, bazen ataksi ve inkoordinasyon görülür. Hayvanlar dengesini koruyamaz ve yere düşerler. Sağaltıma cevap veren bazı olaylarda dahi, uzun süre kalıcı olabilen inkoordinasyon, belirgin bir nistagmus, işitme ve görme bozuklukları ortaya çıkar. Kanda başlangıçta respiratorik alkalozis, daha sonra asidozis şekillenir.

Ağır zehirlenme olaylarında; bulantı, kusma, hiperemi, dehidrasyon, solunum yetmezliği, solunum havasının aseton kokması, terleme, kaslara titreme ve koma gözlenir, bazen konvülsiyonlar gelişebilir.

Otopsi: Kedilerde toksik Hepait ve hemorajik Gasritis tablosu gözlenir. Karaciğer solgun ve sarımsı renktedir, yüzeyinde nodüller bulunabilir. Böbreklerin histopatolojik muayenesinde çeşitli derecede nefritis tablosu dikkati çeker. Toksikasyonun şiddetine göre, vücut boşluklarında bir miktar sıvının toplanmış olduğu görülür.

Tanı: Anamnez, klinik bulgular, ayrıca kan ve idrar muayenelerinden elde edilen bulgulara göre kesin tanı konabilir. İdrarda bilirubin vardır. Kanın pıhtılaşma süresi uzar, total serum protein miktarı artmıştır. Lökosit sayısında ve kanın pH’sında düşme ve CO2 düzeyinde artma gözlemlenir. Kan serumunda potasyum miktarı azalmıştır. Kesin tanı için, kanda salisilat düzeyi sapanmalıdır.

Sağaltım: Midenin boşaltılması amacıyla kusturucu ilaçlar, mide lavajı için de karbon medisinal gibi ilaçlar kullanılabilir. Ayrıca %0.1’lik Potasyum permanganat ile mide yıkanabilir. Dedehidrasyona karşı parentaral sıvı sağaltımı uygulanır. Ayrıca ürinasyonu arttırmak ve salisilatların eliminasyonunu hızlandırmak için parentaral diüretikler uygulanır(Lasix).

Ayrıca Aspirin; kapiller damarlarda kanamayı kontrol eden plazma faktörünü deprese ederek kanama süresini uzattığından, hayvana K vitamini enjeksiyonları yapılmalıdır.

Korunma: Özellikle kedilere, ateş düşürücü, ağrı dindirici ve yangı giderici olarak aspirin verilmemeli, onun yerine geçen başka ilaçlar önerilmelidir.