Hypervitaminosis A  (A Vitamini Fazlalığı)

Vitamin A Toxicosis

Vitamin A; yağda eriyen bir vitamindir ve yüksek dozlarda alındığında vücutta birikebilir. Vitamin A vücudun bir çok yerinde görev alır. Örn; görme fonksiyonlarının gelişimi , iskelet, yumuşak doku, muköz membranlar ve derinin gelişimi , sağlıklı dişlerin oluşması, epitel hücrelerinin büyümesi, gelişimi için gerekli bir vitamindir.

Karaciğerde depolanır ve gerektiğinde yavaş yavaş salınır.

Bitkilerden alınan caroten birçok hayvan ve özellikle de insan vücudunda aktif Vitamin A’ya dönüştürülebilir. Kedi dışında birçok canlıda A vitamini, Beta karotenden sentezlenebilmektedir. Kediler bu dönüşümü sağlayacak gerekli enzime sahip olmadıkları için vücutlarında bu sentezlemeyi yapamazlar. Bu yüzden de direkt vitamin A olarak dışarıdan almalıdırlar. Sürekli ve fazla miktarda alınan vitamin A kedinin vücudunda  birikerek çeşitli hasarlara neden olabilmektedir. Hipervitaminosis A ya ni A Vitamini toksikozisi gelişebilmektedir.

Kemiklerin eklem yüzeylerinde kondroblastların gelişimini ve yine kemiklerde osteoblastik aktivitenin uyarılmasını sağlayan bir vitamin olduğundan fazlalığı halinde kemik dokuda anormal gelişimlerin oluşumuna neden olmaktadır.

Yüksek oranda  Vitamin A içeren gıdalar nelerdir?

Karaciğer, cod liver oil(Morina balığı yağı) & ek olarak verilen vitamin ilaçları kedilerde görülen  hypervitaminosis A’nın asıl nedenleridir.

Hastalığın nedeni nedir ?

A vitamininin sürekli ve yüksek miktarlarda alımına bağlı olarak şekillenir. Özellikle bazı balık türleri ve karaciğer gibi A vitaminince zengin gıdaların fazla verilmesi sonucu şekillenir.

Hastalığın belirtileri nelerdir ?

·         İştahta azalma

·         Depresyon

·         Halsizlik, sürekli uyku hali

·         Donuk ve cansız tüy rengi, tüylerde karışıklık

·         Boyun omurlarında sertlik ve ağrı( Cervical vertebralar bükülemez) & ön ayaklarda topallık

·         Boyun ve sırt vertebralarında dejenerasyonlar

·         Yavru kedilerde (erişkinlerde değil) diş eti yangısı ( gingivitis),diş eti çekilmeleri  ve diş kaybı gelişir.

·         Diş etlerinde ödem

Özellikle genç hayvanlarda iskelet sisteminde deformasyonlar dikkat çekici bulgulardır. Uzun kemiklerde kısalmalar ve eklemlerin birleşme yüzeylerindeki hasarlar radyografi ile kolayca tespit edilebilir.

Kemik yapıdaki deformasyonlara bağlı olarak kırılmalar ve topallık sık görülen bulgulardır

Kronik durumlarda boyun omurlarında ve dirsek eklemlerinde eklemlerin kaynaşmasıyla karakterize ankiloz görülebilir(ankylosis : ankiloz=eklem katılaşması). Ağrı çeken kedinin kendini temizlemiyor olması ve tüylerindeki karışıklık dikkat çekicidir.

Hastalık nasıl teşhis edilir?

Diyetin ne olduğu ve görülen klinik belirtiler teşhis için çok önemlidir. Veteriner hekimin çekeceği cervical omurlar ve ön extremitelerin röntgeni teşhisi doğrulamaya yardımcı olacaktır.

Hastalıkdan nasıl korunulur ?

Sonuç olarak kedilerde görülen A vitamini fazlalığının asıl nedeni çoğunlukla karaciğer ile beslenmeleridir. Bu yüzden kedilerin gıdalarındaki karaciğer miktarını kademeli olarak düşürmek ve diğer gıdalarla beslemek onları bu hastalıktan koruyacaktır.

Hastalık nasıl tedavi edilir?

Kedinin diyetinde değişiklik yapılmalıdır. Kemiklerdeki değişiklikler, deformasyonlar genellikle  geri dönüşümsüzdür. Diğer semptomlar doğru diyetle beslenen kedilerde kendiliğinden ortadan kalkar.

Kedinizin ağrı çektiğinden endişeleniyorsanız mama ve su kabını onun ulaşabileceği yüksekliğe koymalısınız.

Veteriner hekiminiz  kediniz için anti-inflammatuar ya da analjezik(yangı giderici ya da ağrı kesici) ilaçlar reçete edebilir.

Referanslar:

The Feline Patient - Gary D. Norsworthy, Mitchell A. Crystal, Sharon K. Fooshee & Larry P. Tilley.