"Kedi Tırmığı Ateşi"
olarak da bilinen hastalık gram(-) bir basilin neden olduğu
zoonoz karakterli enfeksiyöz bir
hastalıktır. İnsanlarda çoğunlukla iyi huylu olan, sınırlı
lenfadenopati ile karakterize
olan hastalık, çocuklarda yaygın olarak görülür. CSD sadece kedi
tırmalamasıyla değil, kedi veya köpek ile temastan sonra da görülebilir.
Ancak kedi tırmalamasından sonra görülme oranı daha yüksek olduğundan
kediler enfeksiyon kaynağı olarak tanınmaktadırlar.
Hastalığın
Nedeni-Etkeni Nedir?
Hastalığın etkeni konusunda değişik fikirler savunulmasına karşın CSD
(cat scratch disease) geçiren hastalarda son zamanlarda Bartonella
henselae ve Bartonella quinata adlı bakteriler hastalığın
sebebi olarak teşhis edilmiştir.
Hastalığın
İnsanlardaki Belirtileri Nelerdir?
CSD subakut bir hastalıktır. Bulaşmadan sonra yaklaşık 2 hafta içinde (7 ila 12 gün) papül şeklinde lezyon şekillenir ve küçük bir apse oluşur.Bundan yaklaşık 1 ila 3 hafta sonra etkilenen bölgeye yakın lenf yumrularında şişlik oluşur.Bu şişlikler birkaç hafta ya da birkaç ay kalıcı olabilmektedir. Özellikle baş ve boyun çevresindeki lenf yumrularında gelişen bölgesel lenfadenitis söz konusudur. Genellikle iyi huylu olan bu lenfadenopatiler yaklaşık olarak 1-2 ay süreyle varlığını sürdürdükten sonra sekunder bir etken yoksa kendiliğinden iyileşme sürecine girer ve bir kaç ay sonra etkinliğini kaybeder.
CSD ile enfekte kişi grip benzeri semptomlar gösterir ;ateş, baş ağrısı,aşırı yorgunluk, kaslarda ağrı (et kırığı) ve azalmış iştah.Bazı insanlar bir kaç haftada iyileşmektedir.Vakaların yaklaşık %5-15 ‘inde kalp, göz, beyin, mide-barsak ve deri problemleri gibi ciddi durumlar söz konusu olmaktadır. Organ nakli söz konusu olan hastalarda , kanser tedavisi gören kişilerde ,bağışıklık sisteminin baskılandığı durumlarda ve HIV/AIDS pozitif hastalarda CSD çok daha ciddi seyretmektedir.
Kedilere Bulaşma Nasıl Olur?
Kedilerde hastalığa sebep olan değişmez etken Bartonella henselae'dir ve özellikle mayıs aylarında pireler tarafından taşınır ve kedilere mikroorganizma pireler aracılığıyla bulaştırılır.Bartonella quinata'nın ise kaynağı bilinmemektedir. Kedinin üzerine dökülen pire dışkıları kedi kaşınırken tırnaklarına ya da kendini temizlerken ağzına bulaşacaktır.Böylece pirenin dışkısıyla bulaşık etkeni (Bartonella ) kedi almış olacaktır.
İnsanlara Bulaşma
Nasıl Olur?
İnsanlar bu hastalığı kedi tırmalaması veya ısırması ile alabilir.Eldeki
açık yaradan kedinin yalaması ya da tırmalaması ile de etken insana
geçebilmektedir. Ayrıca köpeklerin de hastalık etkenlerini taşıyabileceği ve
bulaşmaya neden olabileceği bildirilmiştir.
Risk Yaratan
Faktörler Nelerdir?
Hastalığın erken yaşlarda görülme oranı yüksektir. Özellikle yavru
kediler hastalığın taşınmasında etkin rol oynar. İnsanlarda da gençler ve
özellikle çocuklar hastalığa daha duyarlıdır. Pireler bakterilerin
taşınmasında aracılık ettiğinden aşırı pire enfestasyonu görülen kediler
daha fazla risk oluşturabilir. Açık yaraların varlığı, yalama sonucu bulaşma
olabileceğinden riski artıran diğer bir faktördür. Erkekler hastalığa
kadınlardan daha duyarlıdır. Mayıs aylarında bu hastalığın görülme riski
fazladır. Bağışıklık sistemini zayıflatan ağır seyirli enfeksiyonlar
örneğin, AIDS hastalığının seyri sırasında şekillenen bulaşmalarda risk daha
fazladır.
Hastalığın
Kedilerdeki Belirtileri Nelerdir?
Hastalık etkenini taşıyan ve bu etkenleri insanlara bulaştırabilen
enfekte kedilerde genellikle hastalığa ait bulgular görülmez. Kediler etkeni
taşıyıcı görev yaparlar.
Bununla
birlikte, son zamanlarda yapılan çalışmalar Bartonella enfeksiyonu
ve belirli kronik yangısı olan kedilerin ilişkili olduğunu göstermektedir
(örn;diş eti yangısı (gingivitis),ağız yaraları( stomatitis), yangısel
barsak hastalığı(inflammatory bowel disease), belirli göz problemleri ve
bazı idrar yolu anormallikleri).
Hastalığın
İnsanlardaki Belirtileri Nelerdir?
Klinik
olarak ilk gözlenebilen belirti tırmalanan veya ısırılan bölgede oluşan yara
ve bunu takiben şekillenen deri lezyonlarıdır. Bu lezyonlar kırmızı renkte
yuvarlak ve kabukludur. Hastalığın insanlarda görülen en karekteristik
belirtisi ise lenfadenopatidir. Öncelikle boyun bölgesi lenf yumrularında
görülen bu değişikliğe mandibular, inguinal ve thorakal (çene, kasık ve
göğüs) lenf yumrularında da rastlanabilir. Elle yapılan muayenelerde lenf
yumrularındaki bu şişkinliği tespit etmek mümkündür. Ayrıca yüksek ateş,
iştahsızlık, halsizlik, mide bulantısı ve kusma gibi genel belirtilerin
yanısıra dalakta büyüme, farenjit ve paratroid bezinde büyüme gibi spesifik
bulgularda görülebilir. Bu spesifik belirtiler yanında daha az oranda olsada
encephalit, felç, saldırganlık, yüz kaslarında felç, koma gibi sinirsel
belirtiler ve diş etinde, ağız içinde yaralar, ağrısız şişkinlikler tarzında
konjunktival granulomlar gözlenebilmektedir.
CSD Nasıl Teşhis
Edilir?
Hastalığın teşhisinde dikkat edilmesi gereken en önemli konu her vakada
deri lezyonlarının görülmeyebileceğidir. Teşhis için en doğru sonuçlar
laboratuvar testleri ile mümkündür. Bu amaçla, deri lezyonlarından örnek
alınarak patolojik incelemeler yapılabilir.Kan tahlili ile de enfeksiyonun
varlığı tespit edilebilir. . Ulaşılabilir testler şunlardır; kan kültürü,
PCR (Polymerase chain reaction), EIA (Enzyme immunoassay),
IFA(Immunofluorescent Antibody), ve Western Blot. Ayrıca biopsi yapılabilir.
Kedi tırmığı hastalığının teşhisinde en önemli adım ise kişinin hikayesinin
araştırılmasıdır. Kedi ile temasın olup olmadığının öğrenilmesi kesin
teşhisin konulmasında yardımcı olan temel unsurdur.
ÖZETLEMEK GEREKİRSE:
Enfekte kediler uzun süre ( 30 gün veya daha fazla) tedavi edildiğinde
Bartonella henselae elimine edilebilir. İnsanlarda da antibiyotik
tedavilerine büyük oranda olumlu sonuç alınmaktadır. Çoğunlukla medikal
tedaviler ile kısa sürede iyileşme görülen bu hastalık her hangi bir tedavi
uygulanmadan kendiliğinden iyileşebilir. Nadir olarak tedavi uygulanmayan
bazı vakalarda kötü bir gelişme izlenebilmiştir. Ancak bu durumun bağışıklık
sistemi ile ilgisi olduğunu düşündüren bulgularda gözlendiğinden direk
olarak kötü seyrin nedeninin Cat Scratch Disease olduğunu düşünmek yanlış
olabilir. Lenfadenopati insanlarda sık karşılaşılan bir durumdur. Ancak bu
durum kedi tırmığı dışında enfeksiyonlar ve bazı kanser hastalıklarının
seyri sırasında da sık görüldüğünden tanısının konulması ve nedenin iyi
araştırılması gerekmektedir. Kedi tırmığına bağlı olarak şekillenen
lenfadenopatiler çoğunlukla
tümöral karakterli değildir.
Çeviri Kaynak:
*Centers for Disease Control. Cat Scratch Disease (Bartonella henselae infection). 2003.
*Chomo, BB; Boulouis, HJ; Breitschwerdt, EB. Cat scratch disease and other zoonotic Bartonella infections. Journal of the American Veterinary Medical Association. 2004; 224(8):1270-1279.
*Guptill, L. Bartonella: "Cat Scratch" Disease. Supplement to Compendium on Continuing Education for the Practicing Veterinarian. 2002; 24(1A):32-35.
*More on Bartonellosis. Antech Diagnostics News. October 2002.*Resim:ADAM