HAMİLELİK VE EVCİL HAYVANLAR

Hayvanlarla dünyamızı paylaşırken, olası enfeksiyonlar konusunda da bilgi sahibi olmalı ve gereken korunma tedbirlerini almalıyız. Hayvanlardan insanlara bulaşması mümkün olan çok sayıda infeksiyon var. Bu enfeksiyonlar, eğer gerekli hijyen kurallarına uyulmaz, korunma için gerekli önlemler alınmazsa hem anne hem de fetüs sağlığı için önemli bir sorun kaynağı olabilir.

Memorial Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. M. Servet Alan, hamilelik döneminde evcil hayvanlarla kurulan ilişkide dikkat edilmesi gereken noktalar ve hayvanlardan insanlara bulaşması mümkün olan enfeksiyonlar ile ilgili bilgiler verdi.
‘Evcil hayvanların insanlara pek çok yararı var. Bizi rahatlatır, arkadaşlık eder. Fakat, bu yakınlaşma sırasında hayvanlar insanlara bazı hastalıkların bulaşmasına da neden olabilir. Bu hastalıklar zoonoz olarak adlandırılır.
Hayvanlar bazı mikropları taşırlar, fakat bu mikropları kirli su ve gıdalardan alma olasılığımız hayvanlardan alma olasılığımızdan daha fazladır. Evcil hayvanlarla birlikte yaşarken, olası infeksiyon hastalıklarından korunmayı da bilmemiz gerekir. Vahşi hayvanlar ise çok daha tehlikeli bazı infeksiyonları bulaştırabilirler. Vahşi hayvanlarla temastan kaçınmak gerekir. Vahşi hayvanlar ev hayvanı olarak beslenmemeli, eve getirilmemelidir.
Köpekler: Köpeklerin gebelik sırasında ve sonrasında, eğer aşı ve kontrolleri düzenli olarak yapılıyorsa, yaratabilecekleri en önemli sağlık sorunları fiziksel travmalardır. Köpeklerin ısırma ve tırmalamaları tetanos, yara enfeksiyonları ve kuduz gibi enfeksiyonların ortaya çıkmasına neden olabilir.
Kediler: Kediler de tırmalama ve ısırıkla yaralanmalara neden olabilirler. Bu yaralanmalar tetanos, yara infeksiyonları ve kuduz bulaşmasına neden olabilir. Kedilerin gebelikte neden olduğu en önemli sağlık sorunu toksoplazmoz enfeksiyonudur.
Sürüngenler: Kertenkeleler, iguanalar, kaplumbağalar, kurbağalar yılanlar ve diğer sürüngenler sık olmamakla birlikte evde beslenmektedir. Gerekli hijyen kurallarına dikkat edilmemesi durumunda bu hayvanlardan bulaşabilecek en önemli enfeksiyon etkeni salmonella bakterileridir. Sürüngenlerin evde, mutfakta serbestçe dolaşmasına izin verilmemelidir. Sürüngenlere ve kafeslerine temas ettikten sonra eller su ve sabunla yıkanmalıdır.
Kuşlar: Kuşunuz sağlıklı ise siz ve bebeğiniz için bir sorun oluşturmayacaktır. Kuşlar kampilobakter, salmonella, klamidya gibi enfeksiyon etkenlerini ve bazı parazitleri bulaştırabilir. Kuşunuzun veteriner tarafından değerlendirilmesi uygun olacaktır. Kuşa ve kafesine dokunduktan sonra ellerinizi yıkayın. Kafes temizliğini siz yapmayın.

TOXOPLASMA GONDİİ
Gebelik sırasında hayvanlardan, özellikle kedilerden insanlara bulaşıp, bebekte sağlık sorunlarına neden olabilecek en önemli hastalıklardan biri Toxoplasma gondii adlı parazite bağlı olarak ortaya çıkan toksoplazmozdur. Pek çok insan T.gondii ile karşılaşmış ve bu paraziti taşımaktadır. Fakat, bağışıklık sistemi paraziti kontrol altında tutar.

TOKSOPLAZMOZ BEBEĞİ NASIL ETKİLER?
Eğer toksoplazma enfeksiyonu ilk kez gebelik sırasında veya gebeliğin hemen öncesinde ortaya çıkarsa enfeksiyon annede hiçbir belirti olmadan anne karnındaki bebeğe geçebilir. Anne karnında enfeksiyona yakalanan pek çok bebekte başlangıçta bir bulgu saptanmayabilir. İlerleyen yıllarda ise zeka geriliği ve körlük gibi ciddi belirtiler ortaya çıkabilir. Bebeklerin küçük bir kısmında ise doğumda ciddi göz veya beyin hasarı saptanabilir.

TOKSOPLAZMOZ NASIL BULAŞIR?
Kediler toksoplazma enfeksiyonunun en önemli kaynağıdır. Paraziti taşıyan kemirgenler, kuşlar ve diğer küçük hayvanları yediklerinde parazit kediye bulaşır. Daha sonra kedinin dışkısında parazit kistleri çıkmaya başlar. Yavru kedilerin dışkısında enfeksiyondan 3 hafta sonrasına kadar kistler bulunabilir. Erişkin kedilerin toksoplazma bulaştırma olasılıkları daha düşüktür. Kedi dışkısı ile kirlenen çöp kutuları ve toprak ile temas eden eller eğer uygun şekilde yıkanmazsa bulaşmaya neden olabilir. Meyve ve sebzelerin yıkanmadan tüketilmesi de bulaşmaya neden olur. Parazit hayvanların kaslarında kistler oluşturur. Çiğ et yenmesi, çiğ etle temas eden ellerin yıkanmaması bulaşmaya neden olabilir.

TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONU NASIL TANINIR?
Kanda toksoplazmaya karşı antikorların aranması bu hastalığın daha önce geçirilip geçirilmediği, ya da yeni bir enfeksiyonun varlığını gösterir. Eğer toksoplazmoz gebe kalmadan önce geçirilmiş ise annede bağışıklık gelişeceği için bebek korunur. Fakat, enfeksiyon geçirildikten sonra 6 ay kadar hamile kalınmaması önerilir.

TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONUNDAN NASIL KORUNABİLİRİZ?
Toprak, kum, çiğ et veya yıkanmamış sebzelerle temastan sonra ellerinizi su ve sabunla yıkayın. Etleri hiçbir yeri pembe kalmayacak şekilde iyi pişirin. Et pişmeden tadına bakmayın. Etin pişirilmeden önce birkaç gün dondurulması infeksiyon riskini azaltır. Sebze ve meyveleri temiz suyla iyice yıkayın. Temizliğinden emin olduğunuz veya kaynatılmış su kullanın.

HAMİLE KALMAYI PLANLARKEN VEYA HAMİLE KALINCA KEDİLER TERK EDİLMELİ Mİ?
Kedinizin tuvalet kutusunu bir başkası değiştirsin. Eğer sizin yapmanız zorunlu ise öncesinde eldiven giyin, sonrasında su ve sabunla ellerinizi yıkayın. Kedinizin tuvalet kutusunu her gün temizleyin, kistler 1-3 günden önce bulaşıcı hale gelmez. Kedinize asla çiğ et yedirmeyin. Sokak kedilerinden, özellikle yavru kedilerden uzak durun. Ev kedinizi evde tutun. Hamile iken yeni bir kedi almayın.

ÇOK SAYIDA ENFEKSİYON VAR
Hayvanlardan insanlara bulaşması mümkün olan çok sayıda infeksiyon var. Bu enfeksiyonlar, eğer gerekli hijyen kurallarına uyulmaz, korunma için gerekli önlemler alınmazsa hem anne hem de fetüs sağlığı için önemli bir sorun kaynağı olabilir.
*
BRUSELLOZ
Bruselloz, brusella bakterilerinin neden olduğu, enfekte hayvanlardan insanlara bulaşabilen bir hayvan hastalığıdır. En sık bulaşma nedeni kaynatılmamış, pastörize edilmemiş süt ve süt ürünlerinin kullanımıdır. Çiğ etle de bulaşması mümkündür. Brusella bakterileri annenin hastalığı sırasında anne kanında bulunup, bazen anne karnındaki bebeğe bulaşır. Bu bulaşma düşük ve anne karnında bebek ölümü ile sonuçlanabilir. Bruselloz çeşitli antibiyotiklerle tedavi edilebilir.
*
LİSTERYOZ
Listeryoz hastalığının etkeni Listeria bakterileridir. Listeria bakterileri pek çok evcil ve yabani memelide, kuşta, deniz ürünlerinde bulunabilir. Grip benzeri bir hastalığa neden olur. Gebelikte düşük, ölü doğum veya yeni doğan bebekte ağır hastalık görülebilir. Pastörize olmayan, kaynatılmamış sütle yapılmış peynirler, önceden hazırlanıp bekletilmiş salatalar, çiğ deniz ürünleri bulaşmaya neden olabilir.
*
SALMONELLOZ
Salmonelloz salmonella bakterilerine bağlı olarak ortaya çıkan bir infeksiyon hastalığıdır. Salmonella bakterileri sürüngenler, kuşlar, köpekler, kediler, atlar, çiftlik hayvanlarında bulunup insanlara bulaşabilir. Uygun hazırlanmayan gıdalar önemli bir bulaşma nedenidir. İnsanda hafif bir ishalden, ölümle sonuçlanabilen ateşli ağır hastalığa kadar çeşitli hastalık tablolarına neden olabilir. Tifo ve enterik ateş salmonellanın neden olduğu enfeksiyonlardır. Gebelikte annenin hastalığı ile birlikte anne karnındaki fetüsün da etkilenmesi olasılığı nedeni ile dikkatli olunmalıdır.
*
CAMPYLOBACTER
Campylobacter çeşitli çiftlik hayvanlarında, kedi ve köpeklerde bulunabilen bir bakteridir. Bağırsak enfeksiyonuna neden olur, kanda da bulunabilir. Hamilelerde düşük, ölü doğum, erken doğuma, yeni doğanlarda ishal veya kanlı ishale neden olabileceği bildirilmektedir.
*
PSİTAKOZ
Psitakoz Chlamydia psittaci’ye bağlı olarak ortaya çıkar, akciğer hastalığı ile kendini gösterir. Gebelikte bu hastalık daha ağır seyredebilir. Hastalığı taşıyan kuşlar bulaşmaya neden olabilir.

TEDBİRLER
Hayvanlarla dünyamızı paylaşırken, olası enfeksiyonlar konusunda da bilgi sahibi olmalı ve gereken korunma tedbirlerini almalıyız.
* Evcil hayvanların veteriner kontrolleri ve aşıları düzenli olarak yapılmalı.
* Hayvanlarla temastan sonra, özellikle yemek hazırlarken eller mutlaka su ve sabun ile yıkanmalı.
* Hayvanların dışkı ve idrarları çeşitli hastalıkların bulaşmasına neden olabilir. Uygun şekilde uzaklaştırılmaları gerekir.
* Hayvan ısırık ve tırmalamaları yara infeksiyonları, kuduz ve tetanos gibi hastalıklara neden olabilir. Bu gibi durumlarda mutlaka bir hekime başvurulması gerekir.

HAMİLELERDE Toxoplasma Gondii

 

Anadolu Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü Doktorları, annede Toxoplasma Gondiinin erken tanı ve tedavisinin, bebeği koruyabileceğini veya oftalmolojik ve nörolojik hasar risklerini azaltabileceğini söylediler. Erken tanı için hamilelik döneminde Toxoplasma testinin muhakkak yapılması gerekiyor. Toxoplasma Gondii enfeksiyonu üç ana yolla insana bulaşıyor;

1.Pişmemiş veya az pişmiş enfekte etlerle.
2.Kedi dışkısı ile temas etmiş, iyi yıkanmamış sebze ve meyvelerle.
3.Hamilelik esnasında enfeksiyona maruz kalmış anneden bebeğine.

Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi'nin verdiği bilgilere göre, Amerika Birleşik Devletlerinde 60 milyondan fazla Toxoplasma Gondii paraziti taşıyıcısı var.Fakat bunların çok azı aktif olarak hasta.Bağışıklık sistemi genellikle bu parazitin hastalık yapmasına engel oluyor.Bununla beraber hamile kadınların çok dikkatli olması gerekiyor. Şayet hamile bir kadın ilk defa bu parazit tarafından enfeksiyona maruz kalıyorsa,çok ciddi sorunlarla karşılaşabilir. Eğer enfeksiyon bebeğe bulaşacak olursa çok ciddi göz ve beyin hasarına yol açabilir veya ileri yaşlarında ortopedik olarak sakatlıklara yol açabilen romatizmal hastalıklara yakalanma riskini artırıyor.